Wat is een editie / print?

De nummers lezen

Een prent in beperkte editie bestaat in een vaste, vooraf bepaalde oplage — zeg 60 — waarna de drukvorm wordt doorgehaald of vernietigd. De potloodbreuk in de marge, 12/60, betekent afdruk 12 uit een editie van 60; anders dan het gevoel zegt, is een lager nummer in een moderne editie niet "vroeger" of beter — de afdrukken zijn praktisch identiek.

Naast de genummerde oplage bestaat een kleine familie van proefdrukken, elk met een eigen margeteken: épreuves d'artiste (AP of E.A.), printer's proofs (PP), hors commerce (HC) en de bon à tirer — de ene goedgekeurde afdruk waaraan de hele editie wordt gespiegeld. Proefdrukken zijn legitiem, doorgaans voorbehouden aan kunstenaar en atelier, en blijven normaal een kleine fractie van de editie.

Wat de signatuur doet

Een potloodsignatuur is de bevestiging van de kunstenaar dat deze afdruk zijn of haar oog is gepasseerd. Met de hand gesigneerd én genummerd is de sterkste vorm; in de plaat gesigneerde prenten — waar de handtekening meegedrukt is — staan lager, en afdrukken met een nalatenschapsstempel, geautoriseerd na het overlijden van de kunstenaar, moeten dat duidelijk vermelden. Signatuur, nummering en certificaat horen met elkaar te kloppen, en met de catalogue raisonné waar die bestaat.

Waarom edities de toegangspoort voor verzamelaars zijn

Edities maken het mogelijk een authentiek werk van een grote naam te bezitten voor een fractie van de prijs van een uniek stuk — hetzelfde beeld waar Warhol of Lichtenstein aan schaafde, uitgebracht in een vaste, eindige oplage. Doordat er meerdere afdrukken bestaan, zijn prijzen ongewoon transparant: veilingresultaten van hetzelfde blad geven een actuele maatstaf die weinig unieke werken kunnen bieden.

"Ik houd me voortaan aan mijn gravures; had ik dat eerder gedaan, dan was ik vandaag duizend gulden rijker geweest."

Albrecht Dürer, brief aan Jakob Heller, 1509

Wat de prijs bepaalt

Eerst de oplage: zestig is schaarser dan driehonderd. Dan de conditie — werken op papier zijn onverbiddelijk voor licht, vocht en slechte inlijsting; sta dus op onverbleekte kleuren, volledige marges en zuurvrije montage. Met de hand gesigneerd verslaat in de plaat gesigneerd; een blad dat in de catalogue raisonné staat verslaat een blad dat er niet in staat; en afdrukken uit gezochte portfolio's dragen een premie.

Koop het beeld waarmee u wilt leven, bij een bron die editie, signatuur en conditie zwart op wit vermeldt. Een goed gekozen prentencollectie groeit in samenhang — en vaak in waarde — blad na blad.